Trong vụ đông xuân 2025-2026, Viện Lúa ĐBSCL tổ chức trình diễn sản xuất 22 giống lúa tại cánh đồng của Viện Lúa. Các giống lúa được trình diễn bao gồm các giống lúa đã được công bố lưu hành và những giống lúa còn trong quá trình khảo nghiệm. Cụ thể, có 11/22 giống lúa trình diễn đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) công nhận lưu hành gồm OM 19, OM 29, OM 3, OM 74, OM 8, OM 18, OM 468, OM 5451, OM 429, OM 344, nếp OM 406. Có 6 giống lúa đã khảo nghiệm diện rộng và diện hẹp, đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận lưu hành là OM 6, OM 17, OM 66, OM 15, OM 12, OM 52. Có 5 giống lúa đang được khảo nghiệm diện rộng và diện hẹp như OM 36, OM 82, OM 68, OM 54, OM 45. Các giống lúa trên được phân thành 5 nhóm giống lúa dựa theo phẩm chất gạo. Cụ thể, gồm nhóm giống lúa thơm chất lượng cao cấp như OM 19, OM 8, OM 66 và OM 68. Trong đó, OM 19 và OM 68 đã được công nhận lưu hành từ tháng 1-2026, ghi nhận đặc tính gạo trắng trong, mùi thơm đậm vị và năng suất tiềm năng đạt từ 6-8 tấn/ha. Đối với nhóm giống lúa chất lượng cao gồm OM 3, OM 74, OM 18, OM 15, OM 54, OM 12, OM 468, OM 5451, OM 429, OM 344, OM 45, nhóm này tập trung vào đặc tính cơm mềm, dẻo và tỷ lệ gạo nguyên cao. Đáng chú ý, giống OM 3 còn có khả năng chịu mặn ở mức 4-5‰, phù hợp các vùng sinh thái ven biển. Còn nhóm giống lúa cao sản như OM 29, OM 6, OM 36 và OM 17 có thể cho năng suất rất cao, đạt tới 9 tấn/ha. Ngoài ra, còn có nhóm giống lúa nếp và Japonica gồm nếp OM 406 và OM 82. Còn OM 52 thuộc nhóm giống lúa dinh dưỡng.

Qua tham quan thực tế các ruộng lúa trình diễn và trải nghiệm sản xuất, giống lúa OM 19 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân và nâng cao chuỗi giá trị lúa gạo trong thời gian tới. Ông Nguyễn Cao Khải, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Tiến Thuận, ở xã Thạnh Quới, TP Cần Thơ, cho biết: “Vụ đông xuân 2025-2026, nông dân tại HTX được Viện Lúa ĐBSCL và ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ hỗ trợ cung cấp lúa giống và hướng dẫn kỹ thuật để đưa vào sản xuất giống lúa OM 19 với diện tích 80ha, 22 hộ dân tham gia theo quy trình Đề án lúa chất lượng cao và phát thải thấp. Đến nay, lúa đã bước vào giai đoạn trổ đều và chắc xanh. Qua thực tế sản xuất cho thấy, giống lúa này nhẹ chi phí do ít sâu bệnh, hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế cao. OM 19 có khả năng đẻ nhánh, nuôi chồi và trổ bông rất tốt, vượt trội so với nhiều giống lúa khác cùng có thời gian sinh trưởng dưới 100 ngày”. Cũng theo ông Khải, lúa OM 19 cho chất lượng gạo thơm ngon nên có đơn vị đã cam kết mua sản phẩm với mức giá tương đương lúa thơm ST 25. Với tổng diện tích canh tác lúa tại HTX hơn 510ha, tới đây HTX sẵn sàng mở rộng thêm diện tích canh tác OM 19 nếu có đầu ra sản phẩm tốt và có các đơn vị, doanh nghiệp đẩy mạnh bao tiêu.

Triển vọng phát triển sản phẩm gạo giá trị cao

Giống OM 19 và OM 3 là kết quả của Dự án “Tuyển chọn giống lúa thơm chất lượng cao mang thương hiệu Gạo Cần Thơ” do Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ là đơn vị chủ quản, hợp tác cùng Viện Lúa ĐBSCL, nhằm xây dựng thương hiệu “Gạo Cần Thơ”. Đặc biệt, lúa OM 19 với nhiều yếu tố nổi trội về năng suất và chất lượng sản phẩm, hứa hẹn tạo ra sản phẩm gạo giá trị cao.

Theo ông Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, Sở đã tham mưu các cấp thẩm quyền thành phố đăng ký thương hiệu “Gạo Cần Thơ”. Đồng thời, đã đăng ký quyền sở hữu trí tuệ cho nhãn hiệu này và bàn giao cho ngành NN&MT TP Cần Thơ quản lý. Thương hiệu “Gạo Cần Thơ” được sử dụng chung và gắn miễn phí cho các giống lúa thơm ngon trên địa bàn thành phố. Trong đó, các giống OM 19 và OM 3 là những giống lúa gạo ngon được Sở phối hợp Sở NN&MT thành phố, Viện Lúa ĐBSCL và các bên có liên quan để hỗ trợ nông dân mở rộng vùng sản xuất. Ngoài OM 19 và OM 3, các giống lúa thơm ngon được các tổ chức và cá nhân sản xuất trên địa bàn Cần Thơ cũng được sử dụng thương hiệu “Gạo Cần Thơ”. Nếu các tổ chức và cá nhân có nhu cầu, Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ sẽ kết nối, gắn thương hiệu cho sản phẩm để sử dụng chung và miễn phí nhằm nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm gắn với phát triển vùng nguyên liệu bền vững.

Theo TS Mai Nguyệt Lan, Phó trưởng Bộ môn Nông học, Viện Lúa ĐBSCL, giống lúa OM 19 có bông lúa dài, thời gian sinh trưởng từ 95-100 ngày, phù hợp canh tác các vụ trong năm và thích nghi với nhiều vùng sinh thái ở ĐBSCL, năng suất từ 6-8 tấn/ha. Về phẩm chất gạo, OM 19 có chiều dài hạt 7,88-7,94mm, hàm lượng amylose thấp, với khoảng 16,7-17%, mặt gạo đẹp, trắng, trong, hạt thon dài, cơm trắng, thơm đậm vị. Còn OM 3 có thời gian sinh trưởng 98-102 ngày, với hạt gạo dài 6,8-6,9mm, amylose 16,3-17,1%, gạo đẹp, cơm mềm, dẻo, ngon và mùi thơm nhẹ.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG