Trên diện tích 50ha, với sự tham gia của 52 hộ xã viên, mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải tại xã Mỹ Thọ đã trải qua hai vụ sản xuất liên tiếp và cho kết quả khả quan. Năng suất bình quân đạt khoảng 7,2 tấn/ha, cao hơn mặt bằng canh tác truyền thống, trong khi chi phí đầu vào giảm rõ rệt.

Ông Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp số 1 Mỹ Thọ phấn khởi chia sẻ: “Điểm nổi bật của mô hình là sự kết hợp chặt chẽ giữa quy trình canh tác hiện đại và liên kết tiêu thụ. Trong mô hình, lúa tươi được bao tiêu với mức giá ổn định từ 6.300 - 6.700 đồng/kg. Việc ứng dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật và ký kết hợp đồng tiêu thụ giúp nông dân yên tâm sản xuất, không còn tình trạng thương lái ép giá, từ đó nâng cao thu nhập cho bà con”.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn góp phần thay đổi tư duy quản trị cho nhà nông. Nông dân tham gia mô hình được hướng dẫn ghi chép sổ tay sản xuất, theo dõi sát quá trình sinh trưởng của cây lúa và chủ động hạch toán hiệu quả kinh tế một cách khoa học.

Cầm bông lúa trĩu hạt trên tay, ông Đặng Văn Nhỏ (xã Mỹ Thọ) hào hứng nói: “Trước đây bà con chúng tôi thường làm theo thói quen, thấy lúa yếu là bón thêm phân, phun thêm thuốc. Giờ tham gia mô hình bà con được hướng dẫn làm đúng quy trình, giảm giống, giảm phân, quản lý nước hợp lý hơn. Làm nhẹ công hơn mà cây lúa vẫn khỏe, ít sâu bệnh, chi phí giảm, năng suất vẫn đảm bảo”.

Theo ông Nhỏ, với diện tích 1,7ha tham gia mô hình, năng suất đạt khoảng 7,2 tấn/ha (so với mức 6,5 - 6,8 tấn/ha trước đây), trong khi chi phí giảm đáng kể, giúp gia đình ông lợi nhuận tăng rõ rệt.

Cùng chung niềm vui, ông Dương Văn Đường (ấp Mỹ Thuận 3) cho biết, bà con rất ủng hộ chương trình sản xuất lúa giảm phát thải vì vừa góp phần giảm khí nhà kính, vừa cải tạo đất để canh tác lâu dài. “Nhà tôi cũng tham gia vài hecta lúa OM18, sạ thưa hơn mấy vụ trước, phân, thuốc cũng giảm hẳn. Tưởng đâu ít giống thì lúa thưa, ai dè bông dài, hạt chắc, trúng hơn hồi trước. Mừng nhất là cắt tới đâu xe vô cân tới đó, thương lái xuống liền, trả tiền liền tay. Nhờ tham gia mô hình lúa giảm phát thải, làm đúng kỹ thuật, nhẹ công mà lời nhiều hơn, bà con ai cũng phấn khởi”.

Ngồi trên bờ ruộng, nhìn từng chuyến xe kéo lúa nối nhau vào bờ, bao lúa xếp dài dưới nắng sớm, chị Trương Thị Lan, nông dân ấp 3, xã Mỹ Thọ liên tục nghe điện thoại của các thương lái hỏi thăm tiến độ thu hoạch và hẹn tới thu mua lúa.

Không giấu được niềm vui, chị Lan cười tươi, giọng rổn rảng: “Năm nay làm lúa khỏe dữ lắm! Nhà tôi làm hơn 3 công rưỡi lúa OM18, hôm nay cắt tới đâu thương lái xuống cân liền tới đó. Vụ này sạ thưa, giảm giống, phân thuốc cũng xài nhẹ hơn mà lúa lại trúng hơn mấy vụ trước. Tính ra năng suất cỡ 900 ký tới 1 tấn mỗi công. Bán xong là nhận ‘tiền tươi, thóc thật’, bà con mừng lắm, chuẩn bị có cái Tết rộn ràng hơn”.

Giảm phát thải, tăng thu nhập, hướng tới canh tác bền vững

Ngay sát ngày thu hoạch, Trung tâm Nghiên cứu Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp (Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp miền Nam) phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp, UBND xã Mỹ Thọ tổ chức hội thảo đầu bờ đánh giá mô hình. Đây là hoạt động trọng tâm trong Chương trình Khuyến nông Trung ương nhằm cụ thể hóa Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Mỹ Thọ nhấn mạnh, chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang ứng dụng khoa học kỹ thuật là xu thế tất yếu nhằm giảm chi phí, hạ giá thành, nâng cao năng suất. Ông kêu gọi nông dân hướng tới “trồng sạch”, sản xuất hữu cơ, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và chính người sản xuất, góp phần xây dựng nền nông nghiệp bền vững.

Theo lộ trình năm 2026, Trung tâm Nghiên cứu Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp sẽ tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp hỗ trợ nông dân 35kg giống/ha, quy trình kỹ thuật, phân hữu cơ vi sinh, chế phẩm Trichoderma, phân urê, đồng thời xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu ngành hàng gạo.

Ông Ngô Xuân Chinh, Giám đốc Trung tâm, Chủ nhiệm dự án cho biết, mô hình được xây dựng dựa trên ba mục tiêu chính: giảm giống, giảm vật tư đầu vào và giảm phát thải. “Nhiều nơi hiện vẫn gieo sạ 120 đến 150kg giống/ha. Trong mô hình, lượng giống giảm chỉ còn 70 đến 80kg/ha, giúp tiết kiệm được 8 đến 12 triệu đồng/ha chi phí giống. Mật độ sạ thưa giúp cây lúa khỏe, ít sâu bệnh, lượng phân bón giảm khoảng 1/3, số lần phun thuốc cũng giảm 2 đến 3 lần/vụ”.

Tính tổng thể, chi phí sản xuất giảm 30 - 50 triệu đồng/ha, trong khi năng suất đạt 6,8 - 7,2 tấn/ha. Đặc biệt, lượng phát thải khí nhà kính giảm 37 - 52% so với canh tác truyền thống. Việc thu gom rơm rạ thay vì đốt đồng còn mang lại thêm 1 - 2 triệu đồng/ha, đồng thời cải thiện hệ vi sinh vật đất.

Minh Sáng